Provincie : Zuid Holland Opheffing : - Toevoegingen : 1941 Hillegersberg
I : 24 juli 1816
"Coupé, het eerste gevierendeeeld, het eerste en vierde van goud, beladen met een staande leeuw van sabel. Het tweede en derde van goud, beladen met een staande leeuw van keel. Het tweede van sinople, beladen met een balk van zilver. Het schild gedekt met eene kroon met vijf fleurons, alles van goud, en vastgehouden door twee leeuwen in hunne natuurlijke kleur."
NB : de afbeelding geeft gaande leeuwen weer.
II : 19 januari 1948
Geen nieuwe omschrijving, alleen de toevoeging :
"Wapenspreuk : Sterker door strijd, in letters van sabel op
een wit lint."
III : 7 augustus 1948
"Doorsneden : I gevierendeeld : 1 en 4 in goud een gaande leeuw van sabel 2 en 3 in goud een gaande leeuw van keel, getongd en genageld van azuur, II in sinopel een paal van zilver Het schild gedekt door een gouden kroon met 5 bladeren en 4 parels; schildhouders : 2 klimmende leeuwen van natuurlijke kleur, getongd van keel; het geheel staande op een muur van gemetselde stenen, waartegen golven spoelen. Wapenspreuk : 'Sterker door strijd' in letters van sabel op een wit lint langs de muur."
De gemeente voert de volgende vlag :
Oorsprong/verklaring :
Rotterdam was vroeger een dorp zonder enige betekenis. De Rotte was de scheiding tussen twee heerlijkheden, waarvan de rechter (op de oostoever) in 1328 enkele grafelijke voorrechten heeft gekregen. Het dorp aan beide kanten van de Rotte kreeg in 1340 een begin van stadsrechten. Dit weerspreekt een 17e eeuwse kroniekschrijver, die meldt dat Rotterdam al in 1305 haar stadswapen mocht vermeerderen met de leeuwen van Holland-Henegouwen. Deze vermeerdering zou verleend zijn vanwege het aandeel van de Rotterdammers in de slag tegen de Vlamingen in 1304. Echter, in diverse andere kronieken wordt nergens zelfs maar van het bestaan van Rotterdam gewag gemaakt. Het verhaal is echter door een groot aantal anderen nageschreven.
De oudst bekende zegelafdrukken van Rotterdam dateren uit 1351. Uit dat jaar zijn twee verschillende zegels bekend. Het ene vertoont alleen een paal, met daarop een klein dwarsstreepje. Dit is waarschijnlijk een sprekend zegel; de dam over de Rotte. Het is ook mogelijk dat dit oorspronkelijk het stadsbanier was, waarvan men later een sprekend symbool heeft gemaakt. Het tweede zegel geeft dezelfde voorstelling alleen met 4 leeuwen. Deze zijn echter niet geplaatst zoals op het huidige wapen, maar ter weerszijde van de paal.
De twee zegels uit 1351 (Uit Hazewinkel, 1966 afbeelding 1 en 2)
De leeuwen zijn waarschijnlijk wel ontleend aan het grafelijke wapen van Holland-Henegouwen. Dit gravenhuis voerde de vier leeuwen van 1299 tot 1345 en Rotterdam verkreeg in die periode dus waarschijnlijk stadsrechten.
De volgende zegels van de stad laten een andere voorstelling zien, namelijk de Rotte met een dam, waarboven een kasteel en ter weerszijde van de rivier een leeuw. Dergelijke zegels blijven tot in de 16e eeuw in gebruik.
Tegelijkertijd verschijnen ook afbeeldingen van het latere wapen op zegels. Er is een contra-zegel bekend uit 1560 met daarop het wapen, zoals dat ook nu nog wordt gebruikt (zonder schildhouders etc). Maar de oudste afbeelding van het wapen op een zegel dateert uit 1506, waarin het wordt afgebeeld in de poortopening van een burcht. Op alle latere zegels komt het stadswapen in een of andere vorm weer terug. De leeuwen lijken op sommige zegels meer klimmende leeuwen, maar meestal zijn het gaande leeuwen.
Een zegel met de leeuwen en de Rotte met een burcht en een van
de eerste zegels met het gehele wapen
(Uit Hazewinkel, 1966 afbeelding 5 en 10)
De wapencompositie is dus na 1506 niet echt meer gewijzigd, met uitzondering van de Napoleontische tijd, waarin een schildhoofd met 3 bijen wordt toegevoegd (dit wapen werd verleend op 10 juni 1811). Na de Franse tijd is dit weer ongedaan gemaakt.
De schildhouders komen nooit voor op zegels, wel sinds 1627 op allerlei drukwerk. De vormgeving van de leeuwen is sterk afhankelijk van het tijdsbeeld en de auteur, er zijn gewone en aanziende leeuwen afgebeeld. Ook komt regelmatig een kroon voor, soms met drie soms met vijf bladeren.
In de loop der tijd is een aantal keren een voorstel gedaan het wapen te wijzigen. Al aan het eind der vorige eeuw werd een voorstel ingediend om de leeuwen in het schildhoofd af te beelden, in plaats van op een half schild. Dit omdat het oorspronkelijke grafelijke wapen in een schildhoofd gestaan zou hebben. Burgemeester en wethouders vonden de kwestie niet van belang en er werd geen voorstel tot wijziging ingediend.
Twee andere voorstellen aan het college werden ook niet aangevraagd; het eerste gaf de leeuwen weer in een vrijkwartier en met een dam op de paal; het tweede gaf de leeuwen weer zoals op het oudste zegel, namelijk ter weerszijden van de paal (ook weer met een dam).
De spreuk en de muur tenslotte zijn verleend ter herinnering aan de moed en kracht waarmee de bevolking de beproevingen van de tweede wereldoorlog heeft gedragen.
